Feasibility Study มีกี่แบบ ต่างกันอย่างไร และควรจ้างใครทำ

Feasibility study มีกี่แบบ ถ้านับตามงานที่ต้องจ้างจริงมี 3 แบบ คือแบบตลาดที่ดูว่ามีคนซื้อไหม แบบการเงินที่ดูว่าลงทุนแล้วคุ้มไหม และแบบวิศวกรรมที่ดูว่าสร้างหรือผลิตได้จริงไหม แต่ละแบบต้องใช้คนทำคนละสายงาน Crowdabout ทำส่วนตลาดเป็นหลัก

ถ้ายังไม่แน่ใจว่าธุรกิจของคุณต้องทำหรือเปล่า อ่าน 7 กลุ่มธุรกิจที่ควรทำการศึกษาความเป็นไปได้ ก่อนได้ แล้วค่อยกลับมาเลือกว่าจะเริ่มจากแบบไหน

Feasibility Study มีกี่แบบ ควรจ้างใคร

Feasibility study มีกี่แบบ แบ่งตามคนที่ต้องจ้างได้ 3 แบบ คือเชิงตลาดที่ถามว่ามีคนซื้อไหม เชิงการเงินที่ถามว่าคุ้มทุนไหม และเชิงวิศวกรรมที่ถามว่าสร้างได้ไหม โครงการตอบข้อไหนไม่ได้ ก็จ้างผู้เชี่ยวชาญข้อนั้น

• แบบตลาด: ดูว่ามีลูกค้าพอไหม ยอมจ่ายเท่าไหร่ และคู่แข่งมีใครบ้าง คนทำคือนักวิจัยตลาด
• แบบการเงิน: ดูว่าต้องลงเงินเท่าไหร่ รายได้กับต้นทุนเป็นยังไง และโครงการไปรอดไหม คนทำคือที่ปรึกษาการเงิน
• แบบวิศวกรรม: ดูว่าทำเลเหมาะไหม ต้องใช้เทคโนโลยีหรือเครื่องจักรแบบไหน และสร้างได้จริงไหม คนทำคือวิศวกร สถาปนิก หรือที่ปรึกษาด้านเทคนิค

ตำราสากลแบ่งละเอียดกว่านี้ คู่มือ UNIDO ปี 1991 ให้ตรวจโครงการ 5 ด้าน คือการค้า เทคนิค การเงิน เศรษฐกิจ และสิ่งแวดล้อม รายงานฉบับเต็มยังมีอีกบทเรื่ององค์กรและบุคลากร ทั้งหมดรวมอยู่ในรายงานฉบับเดียว คุณไม่ต้องจ้างทุกด้านพร้อมกัน

คู่มือเล่มเดียวกันเรียกการศึกษาตลาดว่า support study หรือการศึกษาเสริม จ้างทำก่อนหรือพร้อมกับรายงานหลักก็ได้ และช่วยลดงานกับต้นทุนของรายงานหลัก

Feasibility Study เชิงตลาด ต่างจากเชิงการเงินและวิศวกรรมอย่างไร

Feasibility study เชิงตลาด เก็บข้อมูลจากผู้บริโภคและคู่แข่ง แบบการเงินคำนวณจากรายได้ ต้นทุน และแหล่งเงินทุน แบบวิศวกรรมใช้ข้อมูลทำเล เทคโนโลยี และแบบก่อสร้าง ตารางข้างล่างเทียบทั้งสามแบบ

แบบ	ตอบคำถามอะไร	ใช้ข้อมูลอะไร	ใครทำ	ส่งมอบอะไร
ตลาด	มีคนซื้อจริงไหม ที่ราคาเท่าไหร่	แบบสอบถามผู้บริโภค ข้อมูลคู่แข่ง ขนาดตลาด	นักวิจัยตลาด	ประมาณการจำนวนคนที่จะซื้อ และข้อสรุปว่าตลาดรองรับโครงการไหม
การเงิน	ต้องลงเงินเท่าไหร่ คุ้มทุนไหม	ประมาณการรายได้ ต้นทุน เงินลงทุน แหล่งเงินทุน	ที่ปรึกษาการเงิน	แบบจำลองการเงิน และข้อสรุปว่าคุ้มทุนไหม
วิศวกรรม	สร้างหรือผลิตได้ไหม	ทำเล เทคโนโลยี เครื่องจักร แบบก่อสร้าง	วิศวกร สถาปนิก ที่ปรึกษาด้านเทคนิค	แบบเบื้องต้นและงบก่อสร้าง

Feasibility Study เชิงการเงิน ดูอะไรบ้าง

Feasibility study เชิงการเงิน ดูว่าโครงการไปรอดในทางตัวเลขไหม โดยคำนวณจากรายได้ ต้นทุน เงินลงทุน และแหล่งเงินทุนที่ประมาณไว้ Asian Development Bank (ADB) ใช้คำว่า viable and sustainable เป็นเกณฑ์ในคู่มือวิเคราะห์การเงินของโครงการ ปี 2019 รายได้ในแบบจำลองต้องมาจากจำนวนคนซื้อที่แบบตลาดประเมินไว้

โครงการของรัฐมีการวิเคราะห์เชิงเศรษฐกิจเพิ่มอีกชั้น ที่ดูว่าโครงการเป็นประโยชน์ต่อประเทศไหม ADB อธิบายไว้ในแนวทางวิเคราะห์เศรษฐกิจของโครงการ ปี 2017 ว่าการวิเคราะห์นี้ดูว่าประเทศใช้ทรัพยากรที่มีจำกัดได้อย่างมีประสิทธิภาพหรือไม่ ส่วนการวิเคราะห์การเงินดูแค่ว่าตัวโครงการอยู่ได้ไหม

ตัวอย่างในไทยคือแลนด์บริดจ์ เดือนกรกฎาคม 2569 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังแถลงผลการศึกษาว่าโครงการมีความเป็นไปได้ในระดับต่ำ Nation TV รายงานว่าผลศึกษาชี้ว่าโครงการไม่คุ้มค่าทางเศรษฐกิจและมีความเสี่ยงสูง คณะศึกษาแบ่งงานเป็น 3 ชุด คือเศรษฐกิจและการลงทุน สิ่งแวดล้อม และการรับฟังความเห็น

โครงการแบบไหนต้องจ้างใคร

เลือกจากคำถามที่โครงการของคุณยังตอบไม่ได้ อสังหาฯ ขนาดใหญ่ต้องมีแบบและงบก่อสร้างก่อน จึงเริ่มที่ที่ปรึกษาอสังหาฯ หรือวิศวกร ส่วนธุรกิจใหม่ที่ยังไม่รู้ว่ามีตลาดไหม ควรเริ่มจากวิจัยตลาด

• อสังหาฯ ขนาดใหญ่ เช่น คอนโด โรงแรม นิคมอุตสาหกรรม: จ้างที่ปรึกษาอสังหาฯ หรือวิศวกร เพราะตัวเลขทั้งโครงการเริ่มจากแบบและงบก่อสร้าง
• ธุรกิจใหม่ สินค้าใหม่ หรือขยายสาขา ที่ยังไม่รู้ว่ามีตลาดไหม: จ้างบริษัทวิจัยตลาด ถ้ายังเป็นแค่ไอเดีย จะทดสอบไอเดียธุรกิจก่อนลงทุนด้วยแบบสอบถามผู้บริโภคก่อนสั่งผลิตหรือเช่าพื้นที่ก็ได้
• ขอสินเชื่อหรือระดมทุน: ใช้แบบการเงิน แต่ต้องมีผลแบบตลาดรองรับตัวเลขรายได้ เพราะรายได้ในแบบจำลองต้องมีที่มา

Crowdabout ทำส่วนไหน: Crowdabout ทำส่วนตลาดเป็นหลัก คือสำรวจผู้บริโภคจาก Crowdster consumer panel วิเคราะห์คู่แข่ง และประเมินขนาดตลาด เพื่อดูว่าตลาดมีคนซื้อเท่าไหร่ งานเริ่มต้นประมาณ 250,000 บาท ใช้เวลา 4 ถึง 8 สัปดาห์ ขึ้นกับขอบเขตและจำนวนกลุ่มเป้าหมายที่ศึกษา ถ้าต้องการต่อไปถึงประมาณการยอดขายและความคุ้มค่าของการลงทุน ขอบเขตและงบจะเพิ่มตามความซับซ้อน ทีมประเมินให้ก่อนเริ่มงานโดยไม่มีค่าใช้จ่าย ส่วนแบบวิศวกรรม เช่น ทำเล แบบก่อสร้าง และงบก่อสร้าง ต้องใช้วิศวกรหรือสถาปนิก ดูขอบเขตงานได้ที่ บริการสำรวจตลาดสำหรับ feasibility study

ตอนเลือกคนทำ ให้ระวังเอกสารจากผู้ขายอุปกรณ์ คู่มือ UNIDO เตือนว่าผู้ขายอุปกรณ์หรือเทคโนโลยีมักเรียกเอกสารของตัวเองว่า feasibility study ทั้งที่เป็นแค่การศึกษาด้านเทคนิค ครอบคลุมไม่ครบ และไม่เป็นกลางพอจะใช้ประเมินโครงการ ถ้าได้เอกสารแบบนี้มา ให้ถามว่ามีส่วนตลาดกับส่วนการเงินที่คนอื่นทำแยกให้หรือเปล่า

ควรทำ Feasibility Study แบบไหนก่อน

ควรเริ่มจากแบบตลาด เพราะจำนวนคนที่จะซื้อเป็นตัวกำหนดว่าโครงการควรใหญ่แค่ไหน ใช้เทคโนโลยีอะไร และตั้งที่ไหน คู่มือ UNIDO เรียกการวิเคราะห์ตลาดว่ากิจกรรมหลักที่กำหนดขอบเขตการลงทุน รายได้ใน feasibility study เชิงการเงิน ก็คำนวณจากตัวเลขชุดเดียวกัน ถ้ายังไม่รู้ว่ามีคนซื้อเท่าไหร่ แล้วจ้างออกแบบหรือทำแบบจำลองการเงินไปก่อน อาจต้องทำใหม่

ลำดับนี้ปรับได้ คู่มือ UNIDO ระบุว่าการเตรียม study ต้องทำวนซ้ำ ผลด้านต้นทุนหรือทำเลอาจทำให้ต้องกลับมาปรับสมมติฐานด้านตลาด ถ้าโครงการของคุณต้องรู้ว่ามีคนซื้อเท่าไหร่ก่อนตัดสินใจ ปรึกษาทีม Crowdabout ได้ว่าโจทย์ของคุณต้องใช้ข้อมูลตลาดแบบไหน

Feasibility Study เชิงตลาด ต้องใช้ข้อมูลอะไร

Feasibility study เชิงตลาด ต้องใช้ข้อมูล 3 ชุด คือแบบสอบถามผู้บริโภคที่วัดว่าอยากซื้อไหมและยอมจ่ายเท่าไหร่ ข้อมูลคู่แข่งในตลาดที่จะเข้าไป และขนาดของตลาดเป้าหมาย ข้อมูลต้องมาจากผู้บริโภคไทยจริง เพราะคู่มือ UNIDO เตือนว่าตัวเลขที่ยกมาจากประเทศอื่นทำให้ตัดสินใจผิดได้

ลองดูแบรนด์สกินแคร์ใหม่รายหนึ่งที่ต้องรู้ก่อนสั่งผลิตล็อตแรกว่ามีคนซื้อในราคาที่ตั้งไว้ไหม Crowdabout ใช้แบบสอบถามผู้บริโภคกับข้อมูลคู่แข่งตอบโจทย์นี้ ดูตัวอย่างการทดสอบดีมานด์ก่อนเปิดแบรนด์

คำถามที่พบบ่อย

Feasibility study มีกี่แบบ

มี 3 แบบ คือเชิงตลาด เชิงการเงิน และเชิงวิศวกรรม ตำราสากลแบ่งละเอียดกว่านั้น แต่ทั้งหมดรวมอยู่ในรายงานฉบับเดียว คุณจึงจ้างผู้เชี่ยวชาญแต่ละด้านแยกกันได้ตามที่โครงการต้องการ

Feasibility study เชิงตลาดคืออะไร ต่างจากการวิจัยตลาดทั่วไปยังไง

คือส่วนของการศึกษาความเป็นไปได้ที่ตอบว่าโครงการหนึ่งมีคนซื้อมากพอให้ลงทุนไหม การวิจัยตลาดทั่วไปมีหลายแบบ เช่น วัดว่าคนรู้จักแบรนด์มากแค่ไหน ส่วนแบบนี้ทำเพื่อตัดสินใจลงทุนครั้งเดียว และผลต้องส่งต่อเป็นประมาณการรายได้ให้แบบการเงินใช้

ธุรกิจใหม่ควรทำ feasibility study แบบไหนก่อน

ควรเริ่มจากแบบตลาด เพราะธุรกิจใหม่ยังไม่รู้ว่ามีลูกค้าพอไหม และรายได้ในแบบการเงินต้องอิงจากผลแบบตลาด ถ้าผลตลาดออกมาดี ค่อยจ้างทำแบบการเงิน ส่วนแบบวิศวกรรมให้ทำเพิ่มถ้าโครงการมีงานก่อสร้างหรือเครื่องจักร

ควรจ้างใครทำ feasibility study

ดูว่าโครงการติดคำถามข้อไหน อสังหาฯ ขนาดใหญ่จ้างที่ปรึกษาอสังหาฯ หรือวิศวกร การขอสินเชื่อใช้ที่ปรึกษาการเงิน ส่วนธุรกิจที่ยังไม่รู้ว่ามีตลาดไหมจ้างบริษัทวิจัยตลาด และระวังเอกสารจากผู้ขายอุปกรณ์ที่เรียกตัวเองว่า feasibility study เพราะมักครอบคลุมแค่ด้านเทคนิค

สรุป

Feasibility study มีกี่แบบ ตอบได้ว่า 3 แบบ คือตลาด การเงิน และวิศวกรรม ควรเริ่มจากแบบตลาด เพราะจำนวนคนที่จะซื้อเป็นฐานของอีกสองแบบ อสังหาฯ ขนาดใหญ่เริ่มจากที่ปรึกษาอสังหาฯ หรือวิศวกร ส่วนธุรกิจที่ยังไม่รู้ว่ามีตลาดไหมเริ่มจากวิจัยตลาด

แหล่งอ้างอิง

• UNIDO, Manual for the Preparation of Industrial Feasibility Studies (Behrens & Hawranek, 1991)
• Asian Development Bank, Guidelines for the Economic Analysis of Projects (มีนาคม 2017)
• Asian Development Bank, Financial Analysis and Evaluation: Technical Guidance Note (ตุลาคม 2019)
• Nation TV, รายงานข่าวผลศึกษาโครงการแลนด์บริดจ์ (24 กรกฎาคม 2569)