NPS คือ คะแนนที่บอกว่าลูกค้าพร้อมแนะนำแบรนด์ของคุณให้คนอื่นต่อมากแค่ไหน ได้มาจากคำถามเดียวที่ให้ตอบเป็นคะแนน 0 ถึง 10 ตัวเลขนี้อ่านผิดได้ง่ายกว่าที่คิด เพราะคะแนนเท่ากันอาจมาจากผู้ตอบ 30 คนหรือ 1,000 คน และสองคะแนนที่ต่างกันหลายจุดอาจแยกกันไม่ได้จริง
บทความนี้อธิบายสูตรคำนวณพร้อมตัวอย่างทีละบรรทัด ช่วงที่คะแนนอาจคลาดเคลื่อนตามจำนวนผู้ตอบ และจุดที่ผู้อ่านผลมักพลาดเวลาเทียบคะแนนระหว่างรอบหรือระหว่างกลุ่ม
NPS คืออะไร
NPS คือ Net Promoter Score หรือคะแนนความพร้อมแนะนำต่อ วัดจากคำถามเดียวว่า “คุณมีแนวโน้มจะแนะนำแบรนด์นี้ให้เพื่อนหรือเพื่อนร่วมงานมากแค่ไหน” ผู้ตอบให้คะแนน 0 ถึง 10 แล้วแบ่งเป็น 3 กลุ่มตามคะแนน แนวคิดนี้มาจาก Fred Reichheld ซึ่งเสนอไว้ในบทความของ Harvard Business Review ฉบับธันวาคม 2003 และ Bain & Company เผยแพร่วิธีวัดไว้ในเว็บไซต์ Net Promoter System
- Promoters (ผู้สนับสนุน) ตอบ 9 หรือ 10
- Passives (ผู้เฉย ๆ) ตอบ 7 หรือ 8
- Detractors (ผู้ตำหนิ) ตอบ 0 ถึง 6
คำถามต้นฉบับเป็นภาษาอังกฤษว่า “How likely are you to recommend us to a friend or colleague?” ประโยคภาษาไทยข้างบนเป็นคำแปลที่เรียบเรียงเอง NPS วัดแค่ความพร้อมแนะนำต่อ หากต้องการวัดความพึงพอใจหลังใช้บริการด้วยคำถามชุดอื่น ดูแนวทางที่ การออกแบบแบบสอบถามความพึงพอใจ
วิธีคำนวณ NPS ทีละขั้น
วิธีคำนวณ NPS ใช้สูตร NPS = % Promoters – % Detractors โดยคิดแต่ละสัดส่วนจากผู้ตอบทั้งหมด ผลลัพธ์อยู่ระหว่าง -100 ถึง +100 และเขียนเป็นคะแนน เช่น +40 ไม่ต้องมีเครื่องหมาย % ต่อท้าย เพราะ NPS เป็นผลต่างของสองเปอร์เซ็นต์
- เก็บคะแนน 0 ถึง 10 จากผู้ตอบทุกคน
- นับจำนวนผู้ตอบในแต่ละกลุ่ม คือ Promoters, Passives และ Detractors
- หารจำนวนของแต่ละกลุ่มด้วยจำนวนผู้ตอบทั้งหมด รวมกลุ่ม Passives ในตัวหารด้วย
- เอาสัดส่วน Promoters ลบสัดส่วน Detractors ส่วน Passives ไม่เข้าสูตร
ตัวอย่างสมมติต่อไปนี้ใช้ผู้ตอบ 200 คน ตัวเลขทั้งหมดคำนวณโดย Crowdabout ตามสูตร ไม่ใช่ผลสำรวจจริง และใช้ชุดเดียวกันตลอดบทความ
| กลุ่ม | จำนวนผู้ตอบ | สัดส่วนของผู้ตอบทั้งหมด |
|---|---|---|
| Promoters | 110 คน | 55% |
| Passives | 60 คน | 30% |
| Detractors | 30 คน | 15% |
| รวม | 200 คน | 100% |
NPS = 55 – 15 = +40
ข้อผิดที่เจอบ่อยมี 3 เรื่อง คือเอา Passives ไปบวกกับ Promoters, หารด้วยจำนวน Promoters รวม Detractors แทนที่จะหารด้วยผู้ตอบทั้งหมด และเขียนผลเป็น 40% แทน +40
NPS เท่าไหร่ถึงเรียกว่าดี
NPS ไม่มีเกณฑ์กลางที่ใช้ได้กับทุกธุรกิจ วิธีอ่านที่ปลอดภัยคือเทียบกับคะแนนเดิมของแบรนด์เองที่ถามด้วยวิธีเดียวกัน และเทียบกับคู่แข่งในหมวดเดียวกันที่สำรวจแบบเดียวกัน คะแนนที่สูงกว่า 0 บอกได้เพียงว่ามี Promoters มากกว่า Detractors
เกณฑ์ว่าคะแนนเท่าไหร่ดีที่เผยแพร่ตามเว็บและรายงานต่างประเทศไม่ตรงกัน และยังไม่มี benchmark NPS ของธุรกิจไทยที่เปิดอ่านได้ฟรี บทความนี้จึงไม่ยกตัวเลขรายอุตสาหกรรมมาเทียบ เพราะฐานลูกค้าและวิธีถามของแต่ละแหล่งต่างกัน
NPS ต้องมีผู้ตอบกี่คนถึงเชื่อถือได้
ยิ่งผู้ตอบน้อย คะแนน NPS ยิ่งแกว่งได้มากโดยที่ลูกค้าไม่ได้เปลี่ยนใจจริง สำหรับคะแนน +40 (Promoters 55% และ Detractors 15%) ถ้าเก็บผู้ตอบ 100 คน คะแนนอาจคลาดเคลื่อนราว ±14 จุด และต้องเพิ่มเป็น 400 คนจึงเหลือราว ±7 จุด ตัวเลขทั้งหมดเป็นค่าประมาณที่ระดับความเชื่อมั่น 95%
| จำนวนผู้ตอบ | คะแนนอาจคลาดเคลื่อน | ช่วงที่ NPS จริงน่าจะอยู่ |
|---|---|---|
| 30 คน | ±26.3 จุด | +14 ถึง +66 |
| 50 คน | ±20.4 จุด | +20 ถึง +60 |
| 100 คน | ±14.4 จุด | +26 ถึง +54 |
| 200 คน | ±10.2 จุด | +30 ถึง +50 |
| 400 คน | ±7.2 จุด | +33 ถึง +47 |
| 1,000 คน | ±4.6 จุด | +35 ถึง +45 |
ตารางนี้คำนวณโดย Crowdabout จากสัดส่วนในตัวอย่างสมมติ (Promoters 55%, Passives 30%, Detractors 15%) ด้วยสูตร ช่วงคลาดเคลื่อน = 1.96 × √[(P + D – (P – D)²) ÷ n] × 100 เมื่อ P คือสัดส่วน Promoters, D คือสัดส่วน Detractors และ n คือจำนวนผู้ตอบ สูตรนี้ใช้ได้เมื่อผู้ตอบเป็นตัวอย่างสุ่มจากกลุ่มลูกค้าที่ต้องการวัด ถ้าผู้ตอบน้อยมากหรือสัดส่วนสุดโต่ง ค่าจริงอาจต่างจากตารางได้อีก
ถ้าทีมเก็บได้รอบละ 100 คน คะแนนที่ขยับจาก +40 เป็น +45 อธิบายได้ด้วยการแกว่งของตัวอย่างทั้งหมด ส่วนการตัดสินใจว่าควรเก็บกี่คนสำหรับการสำรวจทั่วไป ดูเพิ่มที่ ควรเก็บข้อมูลกี่คน
NPS ติดลบแปลว่าอะไร และอ่านผลให้ไม่เข้าใจผิดอย่างไร
NPS ติดลบแปลว่ามี Detractors มากกว่า Promoters เช่น Promoters 15% และ Detractors 55% ได้ -40 การอ่านผลให้ไม่พลาดมี 4 เรื่อง
เทียบสองค่าต้องดูช่วงคลาดเคลื่อน MeasuringU ซึ่งเป็นบริษัทวิจัยด้านประสบการณ์ผู้ใช้ในสหรัฐ เปรียบเทียบบริการประชุมออนไลน์สองราย รายแรกได้ NPS +19 จากผู้ตอบ 36 คน อีกรายได้ -16 จากผู้ตอบ 31 คน ต่างกันมากก็จริง แต่ที่ระดับความเชื่อมั่น 95% ยังสรุปไม่ได้ว่าสองรายต่างกันจริง (p = 0.07) และช่วงความเชื่อมั่น 90% ของผลต่างกว้างตั้งแต่ราว 3 ถึง 62 จุด
อัตราตอบกลับ Bain & Company ยกตัวอย่างสมมติไว้ในปี 2012 ว่าบริษัทที่มีอัตราตอบกลับ 20% ได้ NPS 50 (Promoters 60% ลบ Detractors 10%) แต่ถ้าลูกค้าอีก 80% ที่ไม่ตอบมี NPS -40 NPS จริงเมื่อถ่วงน้ำหนักแล้วคือ -22 Bain ระบุว่าอัตราตอบกลับต่ำกว่า 40% ในธุรกิจขายผู้บริโภค หรือต่ำกว่า 60% ในธุรกิจขายองค์กร เป็นสัญญาณที่ต้องระวัง
NPS บอกว่าเท่าไร ไม่บอกว่าทำไม คะแนนเดียวไม่ชี้ว่าต้องแก้อะไร จึงควรมีข้อเปิดให้ตอบเหตุผลต่อท้ายคำถามหลัก ความพร้อมแนะนำต่อเป็นด้านหนึ่งของความภักดีต่อแบรนด์ ส่วนเหตุผลที่ผู้บริโภคเลิกใช้แบรนด์ประจำ ดูได้ที่ ผลสำรวจความภักดีต่อแบรนด์
เทียบเฉพาะกลุ่มที่ถามแบบเดียวกัน ใช้คำถามเดิม ช่องทางเก็บเดิม และกลุ่มผู้ตอบแบบเดียวกันทุกรอบ ยังไม่มีงานวิจัยไทยที่ยืนยันว่าคนไทยเลือกช่วงคะแนน 0 ถึง 10 ต่างจากประเทศอื่นหรือไม่ จึงไม่ควรเอาคะแนนของต่างประเทศมาตัดสินคะแนนในไทย
จะวัด NPS เองหรือจ้างบริษัทวิจัยทำ
ทำเองเหมาะเมื่อธุรกิจมีรายชื่อลูกค้าที่ติดต่อได้และถามหลังใช้บริการเป็นประจำอยู่แล้ว จ้างบริษัทวิจัยเหมาะเมื่อต้องการคะแนนที่เทียบกับคู่แข่งหรือตลาดได้ หรือเมื่อรายชื่อลูกค้าที่มีอยู่ไม่พอสำหรับตอบคำถามที่ต้องตัดสินใจ
ให้ดูจำนวนผู้ตอบที่หาได้เองในแต่ละรอบเป็นหลัก ถ้าได้ไม่ถึงราว 100 คน คะแนนจะแกว่งเกิน ±14 จุดตามตารางข้างบน ส่วนงบประมาณขึ้นกับจำนวนผู้ตอบและกลุ่มเป้าหมาย
Crowdabout ออกแบบแบบสอบถามวัด NPS พร้อมข้อถามเหตุผล และเก็บข้อมูลผ่านแบบสอบถามและ Crowdster panel ได้ ในบริการ รับทำ Customer Insight
คำถามที่พบบ่อย
NPS ติดลบแปลว่าอะไร
NPS ติดลบแปลว่ามี Detractors ที่ตอบ 0 ถึง 6 มากกว่า Promoters ที่ตอบ 9 หรือ 10 เช่น Promoters 15% และ Detractors 55% ได้ -40 ค่าต่ำสุดที่เป็นไปได้คือ -100 ก่อนสรุปว่าแย่ลง ให้ดูจำนวนผู้ตอบและเทียบกับช่วงคลาดเคลื่อนของรอบก่อนด้วย
NPS ต้องมีผู้ตอบกี่คนถึงเชื่อถือได้
ไม่มีจำนวนตายตัว ขึ้นกับว่ายอมให้คะแนนแกว่งได้เท่าไร สำหรับ NPS +40 (Promoters 55% และ Detractors 15%) ผู้ตอบ 100 คนแกว่งราว ±14 จุด 400 คนราว ±7 จุด และ 1,000 คนราว ±5 จุด ถ้าต้องแยกดูตามกลุ่มย่อย แต่ละกลุ่มต้องมีผู้ตอบพอด้วย
NPS เท่าไหร่ถึงเรียกว่าดี
ไม่มีเกณฑ์กลางสำหรับธุรกิจทุกประเภท ให้เทียบกับคะแนนเดิมของแบรนด์เองและคู่แข่งในหมวดเดียวกันที่สำรวจแบบเดียวกัน คะแนนที่สูงกว่า 0 บอกได้เพียงว่ามี Promoters มากกว่า Detractors และยังไม่มี benchmark ของธุรกิจไทยที่เปิดอ่านได้ฟรี
NPS ควรวัดบ่อยแค่ไหน
ไม่มีความถี่ตายตัว ให้วัดเป็นรอบสม่ำเสมอด้วยคำถามเดิมและวิธีเก็บเดิมเพื่อให้เทียบกันได้ และเลือกความถี่ที่แต่ละรอบเก็บผู้ตอบได้พอตามตารางช่วงคลาดเคลื่อน ถ้าแต่ละรอบได้ผู้ตอบน้อย การรวมหลายรอบแล้วอ่านรวมจะเชื่อถือได้กว่าเทียบทีละรอบ
สรุป
NPS คือ คะแนนจากคำถามเดียวที่คำนวณด้วยสัดส่วน Promoters ลบสัดส่วน Detractors และจะอ่านได้อย่างมั่นใจก็ต่อเมื่อดูคู่กับจำนวนผู้ตอบ ช่วงคลาดเคลื่อน และเหตุผลที่ผู้ตอบให้คะแนน
แหล่งอ้างอิง
- Net Promoter System (Bain & Company), Measuring Your Net Promoter Score
- Harvard Business Review, Frederick F. Reichheld (ธันวาคม 2003), The One Number You Need to Grow
- Bain & Company, Rob Markey และ Fred Reichheld (14 กุมภาพันธ์ 2012), Net Promoter System: Creating a reliable metric
- MeasuringU, Jim Lewis และ Jeff Sauro (2 กุมภาพันธ์ 2021), How to Statistically Compare Two Net Promoter Scores
คะแนนความพร้อมแนะนำต่อของลูกค้าคุณ อ่านผลได้มั่นใจแค่ไหน
Crowdabout ช่วยออกแบบแบบสอบถามและเก็บข้อมูลให้ได้จำนวนผู้ตอบที่อ่านผลได้อย่างมั่นใจ